مصرف متادون در دوران بارداری؛ بررسی پیامدهای جسمی و روانی

مصرف متادون در بارداری آیا مورد تایید است؟

روش های درمانی متعددی از سال 1970 بر روی مادران‌معتاد به کار گرفته شده. و از سال 1998 متادون‌تراپی به عنوان درمان استاندارد در این دوران شناخته شده است. البته نوزادانی که مادرانشان مصرف متادون در بارداری داشتند نیز پس از تولد شاید علائم سندروم ترک یا همان محرومیت از مواد را از خود نشان دهند. با این حال بررسی‌ها نشان می‌دهند که این علائم در مقایسه با نوزادانی که مادرانشان تحت درمان نبودند بسیار خفیف‌تر بوده و از شدت کمتری برخوردار است.

مصرف متادون در بارداری اثرات مختلفی دارد که میتواند ریسک ها و مزایایی را برای مادر و جنین به همراه بیاورد.

مزایای آن عبارتند از:

مدیریت اعتیاد: متادون از بازگشت بیمار به موادمخدر غیرقانونی کمک میکند. و باعث ثبات بدنی و تحت نظر بودن درمانگر می شود.

کم کردن خطر: سیستم درمانی مانع از خطراتی مثل بیماریهای عفونی، آسیب های محیطی و اجتماعی و انتقال بیماری از طریق سوزن و محیط آلوده می شود.

پایداری دارو: ترتیب دادن یک برنامه دارویی و زندگی سالم منظم که به وضعیت جسمی مادر و احتمالا جنین کمک می کند.

خطرات:

سندروم ترخیص نوزاد: نوزادان مادرانی که متادون در بارداری مصرف داشتند، با مشکلات مشابه ترک مثل بی قراری، مشکلات گوارشی، مشکلات تغذیه ای و رشدی مواجه هستند.

اعتیاد و وابستگی: احتمال وابستگی نوزاد به متادون بعد زایمان همچنان وجود دارد، و باید برای کاهش دوز و قطع دارو متخصص زمانی را در نظر بگیرد.

آثار منفی بر جنین: یکی از بدترین و پایدارترین آسیب های مصرف متادون در بارداری، تاثیر بر رشد نوزاد است. خیلی از این نوزادان بعد تولد با وزن کمتر به دنیا آمده و رشد کمتری داشته اند.

دوز مناسب متادون در بارداری

دوز دارو با توجه به شرایط مادر و جنین تنظیم می‌شود. میزان دارو در طی بارداری و در ماه های مختلف تغییر میکند. چرا که تغییرات فیزیکی در بارداری می تواند بر فارماکوکینتیک متادون تاثیر بگذارد. به طور کلی متادون برای حفظ سطح مشخصی از متادون در خون، برای جلوگیری از بروز علائم ترک تجویز می شود. اگر به این مساله توجه نشود؛ احتمال بازگشت مادر به ماده مخدر افزایش می یابد.

در ابتدا معمولا دوز دارو کم است و به مرور زمان طبق پاسخ بیمار دوزها تنظیم می شوند. به دلیل تغییراتی که در میزان متابولیکه شدن متادون در خون مادر وجود دارد، همواره باید برای تنظیم دوز دارو به متخصص و پزشک مراجعه کرده و از مشاوره های دوره ای بهره ببرند.

عوارض مصرف متادون در بارداری

مصرف متادون در بارداری باعث بروز مشکلاتی برای جنین می‌شود که در ادامه به برخی از این مشکلات اشاره کرده ایم.

_ نوزادانی که در معرض مصرف متادون در بارداری بوده اند، با خطر مرگ و میر، ابتلا به سندرم مرگ ناگهانی نوزاد، زردی و ترومبوسیتوز می‌شوند.

_ کاهش سطح سرمی و اختلال در مورفولوژی اسپرم، تستوسترون و تحرک اسپرم در نوازدان پسر می‌شود. حتی در عملکرد نوزادان پسر تغییرات ایجاد می‌کند. و باعث کاهش میزان بارداری می‌شود.

اهمیت ترک و عدم استفاده از روش متادون‌ تراپی در بارداری

اعتیاد به مواد مخدر در زنان و عدم درمان آن در طول بارداری می‌تواند عوارض بسیار گران باری برای جنین به همراه داشته باشد. در واقع نوسانات مواد مخدر در خون مادر کودک را تحت تاثیر قرار داده و منجر به بروز مشکلات گوناگونی از جمله تاخیر رشد، زایمان زودرس، سقط جنین و مرده زایی می‌شود. با این حال اگر باردار هستید و هنوز در حال مصرف متادون در بارداری هستید؛ قطع ناگهانی دارو نیز  خطرناک است.

مواد مخدر از جفت عبور کرده و در نتیجه جنین نیز به مواد وابسته شده است.

کنار گذاشتن یکباره متادون در بارداری، منجر به بروز سندروم ترک برای جنین می‌شود. نوزادانی که با این سندروم متولد می‌شوند اغلب علائم ناخوشایندی نظیر تشنج، تب، لرز، بی‌قراری و ناتوانی در شیرخوردن را تجربه می‌کنند.

در نتیجه بسیار اهمیت دارد که روش درستی را برای ترک خود انتخاب کنید تا کمترین آسیب و بیشترین فایده را برای شما و فرزندتان به همراه داشته باشد. مطالعات نشان می‌دهند درمان به کمک داروهای نگهدارنده از جمله متادون و بوپرنورفین یکی از امن‌ترین روش‌ها برای سم زدایی در دوران بارداری هستند و می‌توانند به پاک شدن بدن مادر و جنین از موادمخدر کمک کنند.

مصرف متادون در بارداری می‌تواند عوارض خطرناکی به دنبال داشته باشد. استفاده از روش متادون تراپی برای ترک مواد افیونی تا حد زیادی برای مادران و فرزندان آن‌ها موثر است. و می‌تواند مزایای مختلفی داشته باشد که از جمله مهم‌ترین آن‌ها می‌توان به موارد زیر اشاره کرد.

▪ به ثبات رساندن سطح مواد افیونی در بدن جنین و پیشگیری از بروز سندروم محرومیت از مواد در دوران جنینی

▪ایجاد فرصت بهتر برای داشتن دوران بارداری سالم‌تر و فراهم کردن مراقبت بیشتر از جنین

▪ ارتقای وضعیت سلامت مادر و جنین و پیشگیری از مشکلات بلند مدت نظیر بروز نقایص عصب شناختی

خطرات و عوارض مصرف متادون در بارداری

متادون ماده‌ای شبه افیونی است که مصرف کنترل نشده آن می‌تواند آثاری مشابه با اعتیاد به مواد مخدر را به همراه بیاورد. در نتیجه افرادی که به طور خودسر به مصرف متادون در بارداری می‌پردازند، خود و جنین‌شان را در معرض اعتیاد به مواد افیونی قرار می‌دهند. و باید با عوارضی نظیر تولد نوزاد معتاد، احتمال دچار شدن به زایمان زودرس، سقط جنین، بروز نواقص عصب شناختی و تولد نوزاد مرده دست و پنجه نرم کنند. در ادمه به تمامی عوارض مصرف متادون در بارداری اشاره کرده ایم.

⭕کم خونی در بارداری

⭕ مختل شدن تست تحمل گلوکز

⭕خونریزی قبل از زایمان

⭕ عارضه پره اکالامپسی

⭕ کندگی جفت یا دکولمان

⭕پارگی زودرس کیسه آب

⭕ ورود مکونیوم نوزاد در مایع آمنیوتیک

⭕ زایمان زودرس

⭕سقط جنین

⭕ افزایش شیوع بیماری های آمیزشی

⭕ افزایش ریسک بروز سرویکال دیس پلازی

⭕سرطان دهانه رحم

⭕ احتمال بیشتر ایدز

⭕ احتمال بروز HPV

⭕آندوکاردیت

⭕ هپاتیت

⭕پنتومی

مصرف متادون در بارداری و عوارض آن برای جنین

مصرف متادون در بارداری باعث بروز عوارض زیادی در نوزاد می‌شود. این عوارض شامل مواردی است که در ادامه توضیح داده ایم.

_ زردی نوزاد

_ کم خونی یا آنمی

_دیسترس تنفسی جنین

_ سپتیسمی

_هیپوکلمسی

_ هیپوگلیسمی

_ پنومونی مادرزادی

_ عفونت ادراری

_ اسیدوز متابولیک

_عفونت چشم

_ تومور شکمی

_کلامید

_ تراکوماتیس

_ کاهش وزن نوزاد

_ اختلالات رفتاری و شناختی

_ مرگ ناگهانی نوزاد

_ تاخیر تکاملی رشد

_مشکل از لحاظ نورولوژی یا عصب شناختی

_اختلالات ذهنی

_ مشکل در برقراری ارتباط اجتماعی

_ ناتوانی در حل مسائل

سندروم پرهیز نوزاد

این سندرم برای نوزادانی رخ می دهد که مادران آن‌ها در دوران‌بارداری به مواد اپیوئیدی وابستگی داشته اند. سندرم پرهیز نوزاد به دلیل قطع ناگهانی ماده بعد تولد رخ می دهد. چرا که در رحم مادر از طریق بند ناف به مواد دسترسی داشت. اگر به این سندرم توجه نشود؛ علائم آن بعد چند روز تظاهر می کند. از جمله این علائم که برای نوزاد رخ میدهد به شرح زیر است.

• گریه های بی وقفه و شدید
• بی قراری و ناراحتی بی حد و اندازه
• مشکل در تنفش
• لرزش و تشنج
• مشکلات گوارشی و مشکل در تغذیه
• اسهال و استفراغ
• مشکلات الگوی خواب
• وزن زیاد
• بزرگی سر به اندازه بدن
• تب و تعریق زیاد
• خارش پوست

عوارض دراز مدت

اگر مصرف متادون در بارداری وجود داشته باشد، به مرور عوارض بلند مدت این ماده نمایان می‌شود. که در مادر و فرزند به طور کامل مشهود است. در ادامه به عوارض بلند مدت این ماده اشاره کرده ایم.

◼ بیش فعالی

◼ افسردگی

◼اختلالات حافظه

◼ مشکلات بینایی

◼ خونریزی داخلی جمجمه

◼مشکلات رفتاری

◼ اختلالات انعقاد خون

◼مشکلات شنوایی

◼ هیپرتیروئیدیسم

درمان نگهدارنده برای خانم های باردار در شرایط خاص

درمان با متادون از بروز علائم ترک در بسیاری از مصرف کنندگان جلوگیری می‌کند. ترک اعتیاد خانم های باردار بسیار خطرناک است. مصرف متادون در بارداری عوارض زیادی دارد اما ترک اعتیاد نیز باعث انقباض رحم و سقط جنین می‌شود. حتی زایمان زودرس نیز رخ می‌دهد. بنابراین درمان یا ترک با متادون علائم را کاهش می‌دهد.

کلام آخر

همچنین توجه داشته باشید که متادون را حتما از مراکز پزشکی مطمئن و معرفی شده از جانب متخصصین تهیه کنید. متاسفانه مراکزی نظیر برخی عطاری‌ها اقدام به فروش غیرقانونی متادون می‌کنند که در بسیاری از مواقع خالص نیستند و دارای مقادیر دیگری از سایر مواد مخدر هستند.