کودکان سوگیریهای اجتماعی بزرگسالان را از رفتارهای غیرکلامی «یاد میگیرند»
پژوهشگران میگویند حتی نگاه سرد، لحن تحقیرآمیز یا فاصله گرفتن از یک فرد میتواند بر نگرش اجتماعی کودکان اثر بگذارد و زمینه شکلگیری سوگیری را در آنها فراهم کند.
به گزارش پایگاه خبری پیام آرات، پژوهشی در دانشگاه واشنگتن نشان میدهد کودکان پیشدبستانی برای یادگیری تبعیض و سوگیری اجتماعی لزوماً نیازی به شنیدن جملات صریح تبعیضآمیز ندارند؛ آنها میتوانند تنها از طریق مشاهده رفتارهای غیرکلامی بزرگسالان، نگرش مثبت یا منفی نسبت به دیگران را فرا بگیرند.
به گزارش انجمن علوم روانشناختی آمریکا (APS)، نتایج این پژوهش که در مجله علمی Psychological Science منتشر شده است، نشان میدهد کودکان میتوانند سوگیری اجتماعی را از نشانههایی مانند حالت چهره، لحن صدا، نحوه نزدیک شدن به افراد و دیگر رفتارهای غیرکلامی بزرگسالان دریافت کنند و حتی این نگرش را به افراد دیگری که با فرد مورد نظر ارتباط دارند، تعمیم دهند.
«آلیسون اسکینر»، نویسنده اصلی این مطالعه و پژوهشگر مؤسسه یادگیری و علوم مغز دانشگاه واشنگتن، میگوید این یافتهها نشان میدهد کودکان از رفتارهای غیرکلامی اطرافیان، بسیار بیشتر از آنچه تصور میکنیم پیام دریافت میکنند.
به گفته او، برای اینکه یک کودک این پیام را دریافت کند که یک گروه از گروه دیگر بهتر یا بدتر است، لزوماً نیازی نیست بزرگسالان چنین موضوعی را مستقیماً بیان کنند؛ شیوه رفتار آنها با افراد مختلف میتواند همین پیام را منتقل کند.
آزمایش روی کودکان ۴ و ۵ ساله
در مرحله نخست این پژوهش، ۶۷ کودک چهار و پنج ساله، شامل تعداد تقریباً مساوی دختر و پسر، شرکت کردند.
کودکان ویدئویی را مشاهده کردند که در آن دو بازیگر زن با دو زن دیگر تعامل داشتند. همه افراد حاضر در ویدئو از یک نژاد بودند تا احتمال تأثیر سوگیری نژادی بر نتایج کاهش یابد.
بازیگران در ظاهر با هر دو زن رفتار مشابهی داشتند؛ برای مثال به هر دو سلام میکردند و فعالیت یکسانی مانند دادن یک اسباببازی انجام میدادند. با این حال، تفاوت اصلی در رفتارهای غیرکلامی آنها بود.
در برخورد با یکی از زنان، بازیگر لبخند میزد، به سمت او متمایل میشد و با لحنی گرم و دوستانه صحبت میکرد. اما در تعامل با زن دیگر، چهرهای ناراضی داشت، از او فاصله میگرفت و با لحنی سرد سخن میگفت.
پس از مشاهده ویدئو، از کودکان پرسشهایی مطرح شد؛ از جمله اینکه کدام زن را بیشتر دوست دارند یا ترجیح میدهند اسباببازی خود را با کدامیک به اشتراک بگذارند.
۶۷ درصد کودکان فردی را انتخاب کردند که رفتار مثبت دریافت کرده بود
نتایج نشان داد کودکان به شکل قابل توجهی فردی را ترجیح میدادند که از سوی بازیگر با رفتارهای غیرکلامی مثبت مواجه شده بود.
در مجموع، حدود ۶۷ درصد کودکان فردی را انتخاب کردند که در ویدئو با لبخند، لحن گرم و رفتار مثبت روبهرو شده بود.
پژوهشگران این نتیجه را نشانهای از آن دانستند که کودکان میتوانند نگرش و سوگیری بزرگسالان نسبت به دیگران را تنها از طریق مشاهده رفتارهای غیرکلامی آنها دریافت کنند.
سوگیری میتواند از یک فرد به یک گروه تعمیم پیدا کند
پژوهشگران در ادامه بررسی کردند که آیا این نوع یادگیری فقط به همان فرد محدود میشود یا ممکن است به گروهی که آن فرد عضو آن است نیز گسترش یابد.
برای پاسخ به این پرسش، گروه دیگری شامل ۸۱ کودک چهار و پنج ساله در آزمایش دوم شرکت کردند.
کودکان ابتدا همان ویدئوهای مرحله نخست را مشاهده کردند. سپس پژوهشگر، افرادی را به عنوان «بهترین دوستان» دو زن حاضر در ویدئو به آنها معرفی کرد.
برای مشخص شدن تعلق گروهی، هر دوست لباسی همرنگ با فرد مرتبط با خود پوشیده بود. پس از آن از کودکان پرسیده شد که کدامیک از این افراد جدید را بیشتر دوست دارند یا ترجیح میدهند با او تعامل داشته باشند.
نتایج قابل توجه بود؛ کودکان نهتنها فردی را که رفتار مثبت دریافت کرده بود ترجیح دادند، بلکه نسبت به دوست او نیز نگرش مثبتتری نشان دادند.
به گفته پژوهشگران، این یافته نشان میدهد سوگیری حاصل از رفتار غیرکلامی میتواند از یک فرد فراتر رود و به سایر افرادی که بهعنوان عضو همان گروه شناخته میشوند، تعمیم پیدا کند.
کودکان بیشتر از آنچه تصور میکنیم رفتار بزرگسالان را زیر نظر دارند
اسکینر تأکید میکند بسیاری از کودکان پیشدبستانی در محیطهایی نسبتاً همگن زندگی میکنند و ممکن است فرصت محدودی برای مشاهده تعاملات مثبت با افرادی از گروهها و پیشینههای متفاوت داشته باشند.
به همین دلیل، حتی مواجهه کوتاهمدت با رفتارهای غیرکلامی سوگیرانه میتواند در شکلگیری نگرشهای اجتماعی آنها نقش داشته باشد.
او توضیح میدهد آنچه در محیط آزمایشگاهی بررسی شده، تنها نمونهای محدود از رفتارهایی است که کودکان در زندگی روزمره مشاهده میکنند. در دنیای واقعی، ممکن است یک کودک بارها شاهد رفتارهای مثبت یا منفی افراد مختلف نسبت به اعضای یک گروه خاص باشد.
پژوهشگران معتقدند اینکه حتی یک مواجهه کوتاه با نشانههای غیرکلامی سوگیرانه توانسته است نگرش کودکان را تغییر دهد، اهمیت توجه بزرگسالان به رفتارهای روزمره خود را نشان میدهد.
والدین باید مراقب پیامهای ناگفته باشند
نتایج این مطالعه بار دیگر بر نقش والدین، مربیان و دیگر بزرگسالان در شکلگیری نگرشهای اجتماعی کودکان تأکید میکند.
بزرگسالان ممکن است از بیان مستقیم جملات تبعیضآمیز در حضور کودکان خودداری کنند، اما حالت چهره، لحن صدا، میزان صمیمیت، فاصله فیزیکی و نحوه تعامل آنها با دیگران نیز برای کودکان حامل پیام است.
به بیان دیگر، کودکان تنها به آنچه بزرگسالان میگویند توجه نمیکنند؛ آنها به دقت مشاهده میکنند که بزرگسالان چگونه با دیگران رفتار میکنند.
پژوهشگران معتقدند آگاهی از این مسئله میتواند به والدین و مربیان کمک کند تا نسبت به پیامهای آشکار و پنهانی که درباره افراد و گروههای اجتماعی به کودکان منتقل میکنند، حساستر باشند.
این پژوهش توسط آلیسون اسکینر به همراه «اندرو ملتزوف»، از مدیران مؤسسه یادگیری و علوم مغز دانشگاه واشنگتن، و «کریستینا اولسون»، استاد روانشناسی این دانشگاه، انجام شده است.
منبع: Association for Psychological Science
مجله علمی: Psychological Science
تاریخ انتشار گزارش: ۲۲ دسامبر ۲۰۱۶
